گفتگوی اختصاصی پیرامون برجام اروپایی با دکتر حسین ظفری

گفتگوی اختصاصی پیرامون برجام اروپایی؛

حسین ظفری: اروپا درپی تحمیل شروط ترامپ است/کاش دولت ژست اقتدار و عزت بلد بود

بنده معتقد هستم به احتمال زیاد اروپایی ها بدون کم و کاست تمام شروط ترامپ را به ما تحمیل خواهند کرد. اینطور نیست که به چند مورد بسنده کنند، تمام شروط را کامل خواهند گرفت و برای تامین نظر آمریکایی ها هیچ فرصت دیگری به ایران نخواهند داد.

 



 

پایگاه تحلیلی مصداق/ خروج آمریکا از برجام و موضع گیری های اخیر این کشور در خصوص مسائل ایران، یکی از مسائلی است که مورد توجه رسانه ها، نخبگان و حتی عموم مردم ایران قرار گرفته و به آن پرداخته اند. «شناسایی طرح کلی ایالات متحده در مواجهه با ایران و اینکه خروج آمریکا در کدام بخش از این طرح کلی قرار دارد» به عنوان یکی از مسائلی مطرح می شود که افکار را به خود جلب می کند. برای پاسخ به این سوال و نیز تحلیلی و پیش بینی برجام اروپایی با «دکتر حسین ظفری» استاد  و عضو هیئت علمی دانشگاه به گفتگو نشستیم که بخش اول آن با تاکید بر مسائل ایران و آمریکا پیش و پس از برجام تقدیم شده بود. در ادامه این گفتگو، به صورت ویژه به برجام اروپایی و پیش بینی فرجام آن پرداختیم که به شرح زیر ارائه می گردد.

بنده معتقد هستم به احتمال زیاد اروپایی ها بدون کم و کاست تمام شروط ترامپ را به ما تحمیل خواهند کرد. اینطور نیست که به چند مورد بسنده کنند، تمام شروط را کامل خواهند گرفت و برای تامین نظر آمریکایی ها هیچ فرصت دیگری به ایران نخواهند داد.

یکی از مباحث حول ادامه برجام این است اروپا تضمین دهد که بخشی از کالاهای ایران را بخرد و این یعنی ایران اولا شکست اقتصادی را پذیرفته و به یک بحران اقتصادی نزدیک شده و ناچار است برجام را  به قیمت فروش محدودی ادامه دهد. از طرفی قطعا اروپا در مقابل خرید خود پول به ایران نمی دهد، بلکه پول کالاها را به نام ایران در اروپا سرمایه گذاری خواهند کرد و تحت نظارت آژانس، شفافیت محل خرج شدن پول را مشخص می کنند؛ چرا که نگران است آن پول در منطقه و تجهیزات نظامی و موشکی و …  هزینه نشود.

در بحث اروپا باید تجربه تاریخی مذاکرات بعد از انقلاب را مورد بررسی قرار داد. هرجایی که ما مذاکره کردیم و آمریکا، اروپا در طرف مقابل بوده ما هم متضرر شده ایم، و هم شیب سود مذاکرات به سمت مقابل بوده؛ اگر مواجهه ما با آمریکا از کودتای ۲۸ مرداد آغاز شده، سابقه اروپایی ها بدتر و وخیم تر است و به یک یا دو قرن قبل بر می گردد که استعمار مد نظرشان را به ایران تحمیل کرده اند.

در دوران برجام و آن زمان که ما تصور می کردیم آمریکا در رابطه با ما بود هم، شیب سود به سمت آمریکایی ها بود. آمارهای موجود نشان می دهد واردات کالاهای ذکر شده در برجام همچون هواپیما و یا برخی اقلام اساسی، در دوران برجام با آمریکا، همچنان مشمول تحریم ها بودند ولی در عوض واردات سیگارِ آمریکایی مارلبرو از این کشور، سه برابر شده بود و در آن دوران هم به عبارتی ما توهم باز شدن بازارهای اقتصادی را داشتیم.

مسیر پیش رو با اروپا هم دقیقا همین مسیر است. بنده معتقد هستم خروج آمریکا یک خروج از پیش طراحی شده بوده؛ عملا آمریکا با خروج خودش از برجام و بروز رفتارهای جنگ طلبانه یک پرستیژ جدی به خود گرفته و از طرفی اروپا  بعنوان میانجی گر وارد شده و وظیفه دارد شروط آمریکا را به ما تحمیل کند.

در برجام چه اتفاقی رخ داد؟ ما یک سری شروط کلی و غیر قابل ارزیابی برای طرف مقابل علی الخصوص آمریکا گذاشتیم، ولی شروط دقیق و با زمانبندی مشخص را پذیرفتیم و به احتمال زیاد با اروپا هم همین اتفاق رخ بدهد.

امروز همان جریان و جامعه نخبگانی ای که برجام بزک کرده را در افکار عمومی قالب کردند و اعتقاد داشتند ما باید با کدخدا ببندیم؛ در تلاش هستند برجام بدون آمریکا را بزک کرده و با عنوان هایی مثل خروج مزاحم و یا به توهم انزوای آمریکا، در حال برنامه ریزی برای پذیرش شروط اروپا هستند. طبیعی است که در ذهن عموم جامعه ما پذیرش شروط اروپا خوب است و تصور می شود ما در حال منزوی کردن آمریکا هستیم، در حالی که این موضوع بیشتر شبیه یک خیمه شب بازی قدیمی و نخ نما شده است.

پیش بینی بنده این است که اروپا هیچ تضمین موثری به ایران نمی دهد و به شکل و عنوانی دیگر، ایران با تمام شروط اروپایی ها مجبور به حضور در برجام خواهد بود و این جسم بی روح برجام همچنان لگدمال می شود و آمریکا به تحریم های شدید خود بر علیه ایران ادامه خواهد داد.

اعتقاد بنده است که در بعضی از معاهدات مثل ترکمنچای ما زمین داده ایم و بخشی از آذربایجان را از دست دادیم، کاش در برجام هم زمین داده بودیم؛ در این سبک معاهدات، غیرت، استقلال، عزت و هویت ایرانی زیر پا له شد و برجام یکی از شاخصترین این معاهدات در تاریخ ایران خواهد بود.

بهترین حالت این است که بعد از خروج آمریکایی ها؛ ما هم همانطور که مدعی بودیم برنامه های خود را برای خروج آماده کردیم، آنها را عملیاتی می کردیم. به مصداق ضرب المثل «خوشا آن باغی که شغالش کند قهر»، ما هم باید طوری برنامه ریزی می کردیم که با خروج آمریکا از این خسارت محض، سریعا خارج بشویم؛ اما تفکر برخی مسئولان این نیست. اینان بیشتر به دنبال هضم در جامعه جهانی هستند و قطعا با بدعهدی های اروپایی ها هم روبه رو خواهیم شد.

این نکته قابل اهمیت است که اروپا برای مواجه با ما، از زبان نرمتری نسبت به قبل استفاده خواهد کرد؛ به این معنی که ضمن پا برجا بودن تحریم ها، رفت و آمد دیپلماتیک و صادرات خود را ادامه خواهند داد ولی در جایی که باید منافعی از برجام نصیب ایران شود این اتفاق رخ نخواهد داد.

متاسفانه مسئولان حتی در گرفتن ژست اقتدار و زدن زیر میز و پایان برجام هم عاجز هستند؛ به نظرم اگر دولت فقط یکبار ژست اقتدار و آرایش نمادینِ خروج از برجام را می گرفت، ماجرا به اینجا ختم نمی شد. طرف مقابل هم اطمینان داشت و دارد که ما از برجام خارج نمی شویم.

در دیدار اخیر تیم مذاکره کننده با اروپا، یک اتاق کوچک انتخاب می شود که خود آقای ظریف به طنز می گوید همه ی مذاکره کننده ها در اتاق جا نمی شوند. این رفتار اروپا چه معنی می دهد؟ این یعنی شما تحت فشار هستید و از نظر روانشناسی و دیپلماسی هم این حس به تیم ایرانی القا می شود.

اگر ما معتقدیم که طرف مقابل بد عهدی کرده و ما به هیچ یک از خواسته های خود در برجام نرسیده ایم راه احقاق حقمان به دنبال اروپا رفتن نبود. ما باید با تهدید خروج از برجام و یا حتی اقدامات عملی، غربی ها را مجبور می کردیم به دنبال بازگشت ما باشند. وقتی روند و عملکرد تیم دیپلماسی را بررسی می کنیم، گویی ما به حدی در این برجام منافع داشتیم که نمی دانیم الان باید چکار کنیم و با التماس به دنبال حفظ برجام هستیم. ما اگر می خواستیم راه درست مذاکره را پیش برویم باید کاری صورت می گرفت و دستمان آنقدر پر می بود که آنها به دنبال ما حرکت کند و مارا ترغیب و تشویق به حفظ برجام کنند، نه این که وزیر امور خارجه ما کشور به کشور برای ماندن در برجام با این شرایط تلاش کند.

راه دوم این که باید اقتصاد را طوری طراحی کرد که بدنه اقتصاد کشور تا این میزان آسیب پذیر نباشد؛ تمام مشکل اقتصادی کشور فقط به این نکته خلاصه می شود که ما توجهی به داخل و اقتصاد مقاومتی نداریم. میزان زیاد و نامتعارفی ارز بابت کالاهای غیر ضروری از کشور خارج می شود. به عنوان مثال ما در جوجه یک روزه، تخم ماهی وابسته ایم چرا نباید ما در کشور خودمان این ظرفیت را ایجاد کنیم. جالب است که در وابستگی هایی از این دست که سود با طرف غربی است، تحریمی اعمال نمی شود و تا هر میزان که تقاضا از جانب ما صورت بگیرد عرضه محقق می شود، ولی از ورود صنعت و تکنولوژی ممانعت می کنند. بستر سازی اقتصاد مقاومتی باید در دستور کار دولت و ملت قرار بگیرد و به مطالبه مهم مردمی تبدیل شود به علاوه این که برجام بنا بود که تحریم ها را از میان بردارد نه این که ما با مذاکرات مجدد به دنبال حفظ برجام باشیم و این مورد قابل پذیرش نیست.

در خاتمه باید در نظر داشت که تنها دست آورد برخی مسئولان در عرصه بین الملل، برجام بوده و مایل نیست به این راحتی از برجام خارج شود. و چون معتقد است از قِبل روابط درست بین الملل می تواند منافع را تامین کند. دولتمردی که به دنبال سازش است طبیعی است که حتی گارد و ژست زدن زیر میز را هم به خود نگیرد و در موضع ضعف قرار داشته باشد؛ که حتی اگر فقط یکبار در موارد نقض برجام این اقدام انجام می شد شاید پایان برجام این نبود.

 


 

لینک این خبر:

http://mesdaq.ir/?p=67254

1397/03/04