ايمني مدارس در چين، از چه راهي و چگونه

*تعداد دانش­ آموزان موجود در مدارس و نیز مدت زمان حضور این دانش آموزان سبب شده است که ایمنی مدارس از اهمیت ویژه­ای برخوردار باشد. لذا رویکرد سازه­ای و غیرسازه­ای در ایمن نمودن مدارس در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است. چین از جمله کشورهایی است که به دلیل وجود جمعیت فراوان در معرض ریسک زلزله توجه ویژه­ای در بخش ایمن نمودن مدارس معطوف نموده است.

در ذیل به اقداماتی که چین به منظور ایمن­ سازی مدارس انجام شده است، پرداخته می­شود.

 

* چین، مخاطرات طبیعی که مدارس را تهدید می‌کنند (در سطح ملی) شناسایی می­نماید.

 وزارت آموزش و پرورش چین، در حال اجرای یک سیستم پایش و هشدار است که هدف آن عبارت اند از: هشدار به کمیسیون‌های آموزشی محلی و ادارات آموزشی در خصوص مخاطرات طبیعی احتمالی و سایر ریسک‌های ایمنی، ارائه نظر مشورتی در خصوص آمادگی و واکنش به حوادث غیرمترقبه و کاهش خطر در کودکستان‌ها، مدارس ابتدایی و راهنمایی. در سال 2009، وزارت آموزش و پرورش با کمک‌های مالی و فنی دفتر یونیسف در چین، یک ارزیابی ایمنی مدارس را در سرتاسر این کشور اجرا کرد.

در سطح محلی نیز، اداره آموزش و پرورش استان سیچوان بر روی شناسایی مخاطرات تهدید کننده مدارس کار می‌کند؛ آنها می‌خواهند ارزیابی کنند که آیا محل احداث مدارس در مناطق زلزله خیز است یا نه و اینکه آیا رانش زمین، رانش گل، سیل و سایر مخاطرات طبیعی مدارس را تهدید می‌کند، یا خیر؟.

 

* چین، راهنمای مدیریت ایمنی مدارس را به منظور پایش و ارزیابی منظم ریسک­های موجود؛ تدوین می­نماید.

در خصوص ارزیابی منظم ریسک‌های موجود نیز اقدامات و برنامه‌ریزی­های لازم انجام شده است. همچنین وزارت آموزش و پرورش این کشور برای تدوین راهنمای مدیریت ایمنی مدارس (در سال 2011-2012) در حال همکاری هستند؛ تا هر مدرسه به طور منظم ریسک‌ها را ارزیابی نمایند. در سیچوان، ارزیابی سالانه خطرات در فصل سیل و تحت هدایت دولت محلی و با همکاری بخش‌های ذی نفع به ویژه در خصوص رانش زمین، سیل و رانش گل صورت می‌گیرد.

 

*اقداماتی که این کشور به منظور ایمنی سازه‌ای و غیرسازه‌ای انجام داده است (اقدامات مقاوم‌سازی جهت ساخت و ساز ایمن).

طراحی ساختمان مدارس برای مطابقت با استانداردهای و مقررات ساختمانی نیز برنامه‌ریزی شده است. در این خصوص وزارت آموزش و پرورش چین و یونیسف در حال همکاری هستند و طی یک یا دو سال آینده، استانداردهای به­روز شده ساخت و ساز برای کودکستان‌ها و پیش دبستانی‌ها را تدوین خواهند کرد. همچنین پس از زلزله سیچوان، وزارت آموزش و پروش، وزارت ساخت و ساز و کمیسیون ملی توسعه و اصلاح مشترکان چین، دستور العمل طراحی برای برنامه‌ریزی و ساخت مدارس را منتشر کردند. وزارت آموزش و پرورش و یونیسف نیز همکاری کرده و پیش نویس اصول راهنمای ملی مدیریت و ساخت مدارس ایمن را تهیه کردند، البته در حال حاضر این پیش نویس در حال بازبینی است. در سیچوان، بازرسی، طراحی، ساخت، نظارت و بازدید و پذیرش ساختمان مدرسه مطابق با استانداردهای ملی ساخت و ساز صورت می‌گیرد.

* دستور العمل طراحی برای برنامه‌ریزی و ساخت مدارس پس از زلزله سیچوان در طول بازسازی مدارس مورد استفاده قرار گرفت

استفاده از مقررات ساختمانی که برای طراحی ایمن در برابر مخاطرات رهنمودهایی‌ را فراهم می‌کند در جریان است. دستور العمل طراحی برای برنامه‌ریزی و ساخت مدارس پس از زلزله سیچوان در طول بازسازی مدارس مورد استفاده قرار گرفت. کمیسیون محلی آموزش نیز استفاده آزمایشی از پیش نویس اصول راهنمای ملی مدیریت و ساخت مدارس ایمن را برای هدایت ساخت مدارس را آغاز کرده است. بخش‌های مسئول کیفیت پروژه، نظارت، پیشگیری از زلزله و کنترل آتش سوزی؛ مسئولیت ارزیابی ایمنی را بر عهده دارند و این مدارک می­بایست ممهور به مهر و امضای این بخش باشد.

 

*در این کشور محل احداث مدارس پیش از شروع ساخت و ساز مطابق با مقررات ملی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد

همانطور که در دستور العمل طراحی برای برنامه‌ریزی و ساخت مدارس پس از زلزله سیچوان  (2008) قید شده، محل احداث مدارس پیش از شروع ساخت و ساز مطابق با مقررات ملی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، اهداف اجرایی(بالاترین سطح آسیب یا صدمه که در یک مخاطره با مقیاس خاص می‌تواند تحمل شود) براساس استانداردهای کشوری تعیین می‌شود. مدارس برای انطباق با اهداف اجرایی احداث و مقاوم سازی میشوند و اسباب و تجهیزات مدرسه نیز با هدف به حداقل رساندن آسیب احتمالی که ممکن است به ساکنین مدرسه برساند طراحی و نصب می شود. اداره نظارت بر کیفیت، نظارت بر ایمنی نصب تجهیزات را بر عهده دارد.

در خصوص ارزیابی آسیب پذیری ساختمان‌های مدارس کنونی در ارتبط با مخاطرات محلی، در سال 2009 یک ارزیابی ملی از تمامی ساختمان‌های مدارس توسط وزارت آموزش و پرورش با کمک مالی و فنی دفتر یونیسف چین طراحی و اجرا شد. یکی از ابعاد این ارزیابی، آسیب‌پذیری ساختمان‌های فعلی مدارس است. بخش زلزله ارزیابی این مسئله را که آیا مدرسه در منطه زلزله­خیز است یا خیر را مدیریت می‌کند، بخش زمین و منابع؛ ارزیابی رانش زمین، و رانش گل را بر  عهده دارد و بخش مدیریت آب ارزیابی تهدیدات احتمالی سیل را مدیریت می‌کند.

 

*نظارت بر ساخت و سازها  

در کشور چین نظارت بر ساخت و ساز (یا مقاوم‌سازی) مدارس توسط مهندسین مجرب و مورد تایید انجام می­شود. از سال 2009، وزارت  آموزش و پرورش برنامه ملی با عنوان برنامه ایمنی ساخت و ساز مدارس را با هدف ساخت مدارس جدید یا مقاوم سازی ساختمان‌های کنونی مدارس آغاز کرده است. در طول اجرای این برنامه، تیم نظارت متشکل از مهندسین مجرب و دیگر تکنیسین‌ها برای نظارت بر فرآیند ساخت و ساز و کیفیت گمارده می­شوند.

وزارت آموزش و پرورش برای پخش اصول راهنمای ملی مدیریت و ساخت مدارس ایمن و اجرای ظرفیت سازی برای مدیران ادارات محلی آموزش و پرورش و مدیران مدارس در خصوص اصول راهنمایی ملی 2011 با یونیسف همکاری خواهد نمود. در سیچوان، علاوه بر اقدامات مذکور، مدارس برنامه­ای جهت ایمن نگه­داشتن ساختمان­ها نیز دارند و مطابق با برنامه عمل می­نمایند. حد فاصل سال‌های 2000 تا 2005 اولین و دومین فصل نوسازی و نگهداری مدارس اجرا شد؛ از سال 2006 تا به امروز، مکانیزم طولانی مدت نگهداری ساختمات مدرسه در حال اجرا است( در سال 2009 پروژه ایمنی مدارس ابتدایی و راهنمایی آعاز شد).

*سیستم‌ها، فرآیندها و مهارت‌ها (برنامه‌های آمادگی در برابر حوادث، اجرا و سیاست‌ها)

در بسیاری از مدارس بخش‌های زلزله زده استان سیچوان، برنامه‌های آمادگی در برابر حوادث تدوین شده است. اطلاعاتی در خصوص فعالیت‌های قبل، زمان و پس از بروز مخاطره در بسیاری از مدارس در میان دانش‌آموزان، معلمان، کارکنان و مدیران پخش شده است و به طور مرتب (سالی 3 بار) در حدود نیمی از مدارس بخش‌های زلزله‌زده سیچوان اجرا می‌شود. آموزش مدرسه در خصوص واکنش به بلایا و دانش آنها در خصوص ایمنی برای دانش‌آموزان و معلمان سازماندهی شده است. مدارس پیام اعلام خطر پخش شده از سوی ماموران نظارت ایمنی شهر، روستا یا محله خود را دریافت خواهند کرد. مانورهای منظم در مدرسه برای تمرین و ارتقای مهارتها و برنامه‌ها سالی حداقل یک بار در بیشتر مدارس بخش‌های زلزله زده استان سیچوان اجرا خواهد شد. این فعالیت‌ها در دسامبر 2010 به روزرسانی شده است. در اداره گانزی، استان سیچوان هر مدرسه هر ماه مانور خواهد داشت.

 در سال 2006 وزارت آموزش و پرورش به همراه 9 وزارت­خانه و اداره دیگر مقررات مدیریت ایمنی کودکستان‌ها، مدارس ابتدایی و راهنمایی را صادر کرده است. وزارت آموزش و پرورش همچنین دستور العمل‌های آموزش ایمنی برای دانش‌آموزان مدارس ابتدایی و راهنمایی را نیز از طریق شورای دولتی در سال 2007 صادر کرده است. همچنین وزارت آموزش و پرورش با همکاری یونیسف در تلاش است منابع چندرسانه‌ای آموزش ایمنی را میان معلمان و دانش‌آموزان توزیع نماید و آموزش ایمنی برای معلمان  را نیز در مناطق آسیب دیده به اجرا گذارد.

کمیسیون فرعی آموزش ایمنی در مدارس ابتدایی و راهنمایی، جامعه چینی آموزش و پرورش برای ارتقای آموزش و مدیریت ایمنی در مدارس ابتدایی و راهنمایی سرتاسر چین از طریق 1- مجلات- کمپ ایمن که میان معلمان و مدیران توزیع می‌شود و 2- نشست‌های منظم ملی برای تبادل تجارب برای آموزش و مدیریت ایمنی تشکیل شده است. در تمامی روستاها و محلات استان سیچوان که احتمالا در خطر مخاطرات طبیعی هستند، ماموران نظارت بر بلایا مسئولیت نظارت بر ریسک، اعلام خطر و هشدار رسانی اولیه را بر عهده دارند. آگاهی از خطر برای جمعیت مدرسه و جامعه محلی در حال اجرا است. EDSP برای دانش‌آموزان و معلمان فعالیت‌‌های آموزشی ایمنی را تدارک دیده است.

*برنامه درسی( آموزش به عنوان سکوی فرهنگی ایمنی)

برنامه کاهش ریسک بلایا در سرتاسر چین از طریق تلویزیون مرکزی چین پخش میشود. روز ملی آموزش ایمنی به دانش‌آموزان مدارس ابتدایی و راهنمایی: آخرین دوشنبه ماه مارس از سال 1996 تا کنون هر سال با موضوعی برگزار می‌شود: آمادگی در برابر حوادث و کاهش بلایا در سال 2009 و تقویت مانورها برای تضمین ایمنی.

در سال 2009، وزارت آموزش و پرورش با همکاری یونیسف و کمیسیون فرعی آموزش و مدیریت ایمنی در مدارس ابتدایی و راهنمایی انجمن چینی آموزش و پرورش برنامه آموزشی از راه دور ملی مدیریت و آموزش ایمنی در مدارس ابتدایی و راهنمایی را در غرب چین برگزار کرد. این مدل آموزشی از موارد زیر تشکیل شده بود:

 الف) راهبردها و مدیریت ایمنی

ب) آمادگی و واکنش به حوادث

ج) آموزش و مهارتهای ایمنی.

 بیش از 20هزار معلم و مدیر در برنامه آموزشی شرکت داشتند. در سال 2010، وزارت آموزش و پرورش با تاکید بر آمادگی و واکنش به حوادث در کمپ‌ها، برنامه آموزش از راه دور مدیریت ایمنی را برای مدیران مدارس ابتدایی و راهنمایی برگزار کرد.

از ترم پاییز 2009، برنامه آموزشی محلی، حیات، زندگی و ایمنی در تمامی مدارس اجباری استان سیچوان تدریس می‌شود. علاوه بر این، EDSP در دستورالعملی رسمی از تمامی مدارس ابتدایی و راهنمایی خواسته مه برنامه آموزشی محلی ( از سطح یک تا سطح 9) در خصوص آموزش مهارتهای مقدماتی زندگی و ایمنی را همراه با برنامه اجرایی آن اعمال کنند.

 


جهت ارجاع دانشگاهی: 

حسین ظفری، "ايمني مدارس در چين، از چه راهي و چگونه"، وب سایت شخصی حسین ظفری، 22 مهر 1395 .

 

پی نوشت: این مقاله برگرفته از طرح تولید محتوی علمی سایت سازمان مدیریت بحران کشور" می باشد که مجری آن حسین ظفری بوده است.

1395/07/22