نقش رسانه در کاهش اثرات سوانح؛ ميزگرد رسانه، اطلاعات علمي و بلايا

در کنفرانس جهانی کاهش اثرات سوانح طبیعی و میزگرد رسانه، اطلاعات علمی و بلایا، نقش حیاتی ارتباطات میان دست اندركاران مدیريت بحران و به ویژه رسانه با مردم در کاهش بلایا مورد بررسی قرار گرفت.

ارتباطات موثر

شرکت کنندگان در میزگرد بر دو موضوع تاکید داشتند که بر تمامی کنفرانس حاکم بود که عبارت بودند از:

1. پیشگیری از سوانح بر واکنش به آنها ارجح­تر است

2. اهمیت اقدامات فردی برای کاهش اثرات ریسک­های طبیعی.

شرکت کنندگان بر این نکته تاکید داشتند که ارتباطات به موقع، دقیق و مناسب در مقابله با مخاطرات طبیعی، خود را به صورت روشی مقرون به صرفه در نجات جان انسان‌ها، کاهش آسیب به اموال و افزایش درک عمومی نشان داده است. چنین ارتباطاتی می‌تواند مردم را برای اتخاذ گام‌های عملی در مسیر حفاظت خود در مقابل مخاطرات طبیعی آموزش دهد، گوش به زنگ سازد، آگاه نماید و توانمند کند.

شرکت کنندگان در میزگرد و کنفرانس، نمونه‌های موفق متعددی از مواردی را که در آن آموزش عمومی و نشر سریع و گسترده هشدارهای اولیه جان هزاران نفر را نجات داده است ارائه کردند. برای مثال، در نوامبر 1970 طوفان موسمی استوایی به همراه افزایش ارتفاع امواج، جنوب شرقی بنگلادش را در برگرفت و موجب مرگ 000/300 نفر و بی خانمان شدن 3/1 میلیون نفر شد. در ماه می سال 1985، طوفان موسمی مشابه و طوفان به همان منطقه هجوم برد. به گفته مدیر IDNDR، دکتر اولاوی الو، «این بار» اخطارهای محلی طوفان بهتر انتشار یافت و مردم برای واکنس به آنها آمادگی بهتری داشتند. تعداد مرگ و میر هرچند بالا بود اما حدود 3 درصد سال 1970 بود یعنی 000/10 کشته. وقتی در می 1994 طوفان موسمی مخربی همان منطقه از بنگلادش را مورد آسیب قرار داد، کمتر از 000/1 نفر جان خود را از دست دادند. به نظر محمد سیدالرحمان، مدیر مرکز آمادگی در برابر بلایای بنگلادش که در میزگرد شرکت کرده، تفاوت اساسی در وجود یک سیستم اعلام هشدار سریع جدید بوده است که ایستگاه‌های رادیویی را قادر می‌سازد به ساکنان مناطق پست هشدار دهند. به گفته آقای رحمان رسانه‌ها کار فوق‌العاده‌ای را انجام داده‌اند.

اصول و پیشنهادات میزگرد رسانه، اطلاعات علمی و بلایا

  • ·        اصول

1-    در سرتاسر جهان، رسانه‌ها در آموزش مردم در خصوص سوانح، هشدارهای بروز مخاطرات، جمع‌‌آوری و انتقال اطلاعات مربوط به مناطق بحران زده، هشدار به مقامات دولتی، سازمان‌های امدادرسان و عامه مردم در خصوص نیازهای خاص، تسهیل گفتمان در خصوص آمادگی و واکنش به بلایا نقش اساسی ایفا می‌کنند.

2-    ارتباطات به موقع، دقیق و مناسب در مقابله با مخاطرات طبیعی، خود را به صورت روشی مقرون به صرفه در نجات جان انسان‌ها، کاهش آسیب به اموال و افزایش درک عمومی نشان داده است. چنین ارتباطاتی می‌تواند مردم را برای اتخاذ گام‌های عملی در مسیر محافظت خود در مقابل مخاطرات طبیعی؛ آموزش دهد، گوش به زنگ سازد، آگاه نماید و توانمند کند.

 

  • ·        پیشنهادات

3-    سازمان‌های علمی و فعال در کاهش اثرات سوانح باید توسعه روابط کاری با رسانه‌ها را بر اساس اعتماد متقابل و شناسایی ویژگی‌ها، اهداف و نیازهای متفاوت دنبال کنند. ارتباطات مستمر و موثر میان این گروه‌های مختلف، قبل، به هنگام و پس از بحران می‌تواند عمیقا روابط آنها را افزایش دهد.

4-    سازمان‌های موثر در کاهش اثرات سوانح باید فراهم کردن فوری اطلاعات موثق به شکلی مختصر و قابل درک برای رسانه‌ها را در ارتباط با رویدادهای قابل توجه دنبال کنند.

5-    سازمان مدیریت بحران باید به دنبال شناسایی و انتقال موضوعات و پیام‌های خاص از طریق رسانه‌های جمعی و دیگر روش‌های جایگزین ارتباطی باشند.

6-    رسانه‌ها و سازمان‌های درگیر در مدیریت بحران  باید از فرصت‌های پیش آمده برای همکاری در خصوص فراهم کردن آموزش‌های مقتضی برای گزارشگران و ماموران عملیاتی به منظور افزایش آمادگی، کاهش اثرات بلایا و تلاش برای امدادرسانی و بهبود سرعت، کیفیت و دقت گزارش دهی در خصوص مخاطرات طبیعی استفاده کنند.

7-    رسانه­ها در پوشش خبری سوانح باید به کاهش و پیشگیری از بلایا اشاره کنند. سازمان‌های فعال در عرصه مدیریت بحران و رسانه‌ها باید آن دسته از اقدامات عمومی را که در کاهش تاثیر سوانح طبیعی موفق بوده یا شکست خورده است را شناسایی کرده و منتقل نماید.

8-    رسانه­ها تشویق ‌شوند که گزارش‌های خود از مخاطرات طبیعی و آمادگی در برابر سوانح را ارزیابی کنند، و در جایی که امکان آن وجود دارد با سازمان‌های مرتبط با مدیریت بحران برای بهبود کیفیت، صحت و کامل بودن این گزارش‌ها همکاری کنند.       

 


جهت ارجاع دانشگاهی: 

حسین ظفری، "نقش رسانه در کاهش اثرات سوانح؛ ميزگرد رسانه، اطلاعات علمي و بلايا"، وب سایت شخصی حسین ظفری، 27 اسفند  1394 .

 

پی نوشت: این مقاله برگرفته از طرح تولید محتوی علمی سایت سازمان مدیریت بحران کشور" می باشد که مجری آن حسین ظفری بوده است.

 

 

1394/12/27