نقش ويژه‌ي راديو در امر اطلاع‌رساني بحران

اطلاع‌رسانی به تولید، گردآوری، سازماندهی، ذخیره، بازیابی، ترجمه، انتقال، تبدیل و کاربرد اطلاعات مربوط می‌شود. علم اطلاع‌رسانی Information science))، دانشی است که درباره کیفیت و کاربرد اطلاعات، نیروهای حاکم بر جریان اطلاعات، ابزار آماده‌سازی اطلاعات برای دسترسی و استفاده مطلوب از آن تحقیق می‌کند. این علم درباره‌ي ارائه‌ي اطلاعات به روش طبیعی و مصنوعی، کاربرد قالب‌ها برای انتقال کامل اطلاعات، شیوه‌های آماده‌سازی اطلاعات و ابزار و فنون آن مانند كامپيوتر و روش‌های برنامه‌ریزی آن به پژوهش می‌پردازد. هدف اطلاع‌رسانی به عنوان یک علم، تهیه‌ي مجموعه اطلاعاتی است که سبب پیشرفت نهادهای گوناگون و روش‌هایی می‌شود که برای گردآوری و انتقال دانش در نظر گرفته شده است.

از طرفي اهداف تعريف شده براي یک شبكه‌ي راديويي نيز معمولاً در زمينه‌های ارشادي، تربيتي، اطلاعاتي، آموزشي، سرگرمي، تفريحي و ...  مي‌باشد. اهداف ياد شده درسه زمينه‌ي مهم به عنوان عرصه‌هاي هدايت،  نظارت و اجرا به صورت سهم تأثيرگذار در حجم فعاليت‌ها تعيين گرديده كه مي‌تواند بخشي از آن در شكل ساختار و بخش ديگر در اصول و اهداف مشخص شود. يكي از اهداف اصلي و شايد مهم‌ترين هدف راديو اطلاع‌رساني است.  اطلاع‌رساني سريع، دقيق و جامع به شهروندان در خصوص مسائل عمومي شهر، و همچنين مهمترين مسائل اجتماعي، فرهنگي، ا قتصادي و...  در باره‌ي كشور كه همراه با  آرامش‌بخشي به مخاطبان، با توجه به فشارهاي روحي و رواني خاص زندگي درشهرهاي بزرگ مي‌باشد. نظر به رسالت رواني درماني رسانه، كوشش ميشود تا در سايه شادابي تن و روان سلامت و آرامش فكري جامعه نيز تأمين شود.

و در كنار آن نقد و بررسي رويدادهاي مختلف اجتماعي،فرهنگي، اقتصادي و... به منظور ترويج مشاركت مردم و مسؤولان در مواجهه با كاستي‌هاي موجود درجامعه انجام مي‌پذيرد.

از آنجائيكه اهداف راهبردي و خطمشي‌هاي اصولي شبكه‌هاي راديويي در رويكردهاي جديد به سمت اطلاع‌رساني آرامش بخش مخاطبان و نقد و بررسي رويدادهاي مختلف جامعه سوق پيدا كرده، لذا به منظور ارتباط مستمر مردم با رسانه‌ها و بالعكس برنامه‌های بيشتر به صورت زنده طراحي مي‌شوند تا اطلاعات لازم در كوتاهترين زمان ممكن به اطلاع شنوندگان رسانده شود و پيا م‌هاي مردم نيز در اسرع وقت در اختيار دست اندركاران رسانه قرار گيرد. در واقع سرعت بخشي به فرآيند ارسال پيام و دريافت بازخورد از اهميت ويژه‌اي برخوردار شده است.

راديو ويژگي‌ها و برتري‌هاي دارد كه آن را در امر اطلاع‌رساني، به وسيله‌اي بي‌بديل تبديل ساخته كه مي‌توان به تعدادي از آن‌ها به شرح زير اشاره نمود:

تخیل در راديو : تخیل با هدایت درست و حساب شده افزون بر ایجاد خلاقیت در فرد، استعدادهای پنهان انسان را نیز شکوفا می سازد. مهم ترین محدودیت راديو در مقایسه با دیگر رسانه ها، اتکا بر حس شنوایی و نبود ارتباط تصویری است. از این محدودیت می توان به عنوان یکی از برتري های راديو در مقایسه با دیگر رسانه ها استفاده برد. این برتري و امتیاز عبارت است از امکان استفاده نامحدود از قوه تخیل مخاطب. صدایی که از راديو به گوش می رسد، با سرعتی معادل سرعت فکر می تواند موقعیت انسان را از محل زندگی خود، تا سیاره ای دور افتاده در آن سوی دنیا تغییر دهد؛ کاری که تنها به قیمت انتخاب دقیق تعدادی واژه و انواع صدا به انجام می رسد.

انعطاف پذیری راديو : یکی از ویژگی های مهم راديو، انعطاف پذیری آن است؛ بدان معنا که راديو به توجه و دقت مستقیم مخاطب نیاز ندارد. به دیگر سخن، هنگام برقراری ارتباط با رسانه ها، راديو را آسان تر از بقیه می توان نادیده گرفت. در رسانه هایی که حس بینایی مخاطب را با خود درگیر می سازند، معمولاً مخاطب نمی تواند هم زمان فعالیت دیگری نیز داشته باشد، در حالی که برای درک مفاهیم صوتی و استفاده از ابزاری مثل راديو ، نه تنها زمان خاصی از مخاطب گرفته نمی شود، بلکه هنگام پرداختن به کارهای دیگر، می توان از آن استفاده کرد. رادیوهای وسایل نقلیه، گویاترین شاهد بر این برتري هستند.

راديو و تنهایی، راديو و تاریکی : در رسانه های دیداری، افراد معمولاً در کنار یکدیگر برنامه یا پیامی را تماشا و با رسانه ارتباط برقرار می کنند. با این حال، در کارگاه یا اتاقی شلوغ، وقتی همه افراد سرگرم کارهای شخصی خود هستند، راديو می تواند به گونه ای ویژه و خصوصی با مخاطب خود ارتباط برقرار سازد. راديو به علت شنیداری بودن، حالت انس و رفاقتی را با انسان برقرار می سازد که این فرآیند حتی در رسانه های نوشتاری نیز پدید نمی آید. انسان برای صدایی که می شنود، بهترین حالت ها و شرایطی را که خود می پسندد، تصور می کند. بنابراین، مخاطب می تواند بهترین ارتباط ممکن با رسانه را با راديو برقرار سازد. این ارتباط صمیمی و عاطفی با راديو ، گاه به اندازه ای می رسد که عده ای از مخاطبان، از این رسانه به عنوان آرامش قبل از خواب خود استفاده می کنند. راديو و تنهایی، راديو و تاریکی، راديو و آرامش و... ، همه گویای ارتباط ویژه ای است که میان راديو و مخاطبانش برقرار می شود.

رادیوی تخصصی : ویژگی های منحصر به فرد راديو و رقابت این رسانه با دیگر وسایل ارتباط جمعی، آن را به سمت تخصصی شدن کشانده است. شبکه های تخصصی به مخاطبان این امکان را می دهد که بر اساس نیاز و علاقه خود، از برنامه های راديو بیشترین استفاده را ببرند و از اتلاف وقت جلوگیری کنند. از سوی دیگر، در شبکه تخصصی، موضوع های مرتبط با آن به گونه ای عمیق و جدی دنبال می شود و به اعتراف بسیاری از مخاطبان، این شبکه ها همانند کتاب خانه ای سخن گو، نیاز شنوندگان را برطرف می کند. در ایران اسلامی، شبکه های رادیویی قرآن، فرهنگ، معارف، ورزش، جوان، صدای آشنا، سلامت و پیام، نمونه هایی از این رشد فرهنگی هستند.

آموزش و پیام رسانی در راديو : پیام رسانی و آموزش، دو وظیفه اصلی هر رسانه است. رسانه برتر، رسانه ای است که در این دو مقوله بتواند با کیفیت بهتر و در کمیت های بیشتری خدمت رسانی کند. برتري های راديو در این زمینه ها عبارت است از:

1- سرعت: نخستین و مهم ترین ویژگی راديو ، انتقال سریع آموزش و پیام به مخاطبان خود است.

2- غلبه بر زمان و مکان: ویژگی شنوایی بودن این رسانه و دستگاه های بسیار کم حجم امروزی سبب شده است تا مردم بدون محدودیت زمان و مکان، مورد خطاب این رسانه قرار گیرند.

3- دسترسی ارزان قیمت : راديو با توجه به کارآیی و قابلیت های آن، بسیار ارزان تر و قابل دسترس تر از دیگر رسانه هاست.

 

 


 

 

جهت ارجاع دانشگاهی: 

حسین ظفری، "نقش ويژه‌ي راديو در امر اطلاع‌رساني بحران"، وب سایت شخصی حسین ظفری، 7 دیماه 1394 .

 

پی نوشت: این مقاله برگرفته از طرح تولید محتوی علمی سایت سازمان مدیریت بحران کشور" می باشد که مجری آن حسین ظفری بوده است.

1394/10/07